Binnenkort worden alle oude elektriciteits- en gasmeters vervangen door slimme meters. Waarom? En hoe werken ze? Wat zijn de gevolgen voor jou? Wij geven je het antwoord op 10 vaak gestelde vragen.

De slimme meter komt er op initiatief van de Europese Unie die er al sinds 2009, meer bepaald in haar richtlijn over energie-efficiëntie, op aandringt om alle oude meters voor gas en elektriciteit te vervangen door nieuwe. Waarom? Omdat de slimme meter kan helpen om de klimaatdoelstellingen te behalen die de EU vastlegde voor 2030:

> een lagere CO2-uitstoot;
> een groter aandeel aan hernieuwbare energieën;
> een slimmer gebruik van energie.

Hoewel je met de slimme meter op zich geen energie uitspaart, kun je als gezin je energie en verbruik wel beter controleren. Nog een belangrijke reden is de noodzakelijke aanpassing van de distributienetten. Die moeten een oplossing zien te vinden voor 2 revoluties: de elektrische auto en de systemen om zelf elektriciteit te produceren (zonnepanelen, warmtepompen, microwarmtekrachtkoppeling enz.). De slimme meter helpt de distributienetten hiermee, bijvoorbeeld door de injectie van elektriciteit door particulieren nauwkeuriger te beheren.

Maar de slimme meter wekt nog heel wat meer vragen op …

1. Wat is een slimme meter?

Slimme meter

Een ‘smart meter’ registreert via elektronische weg de hoeveelheid energie die wordt verbruikt en in het netwerk wordt geïnjecteerd. Er bestaan meters voor elektriciteit en voor gas. Op gezette tijden stuurt de slimme meter die gegevens door naar de distributienetbeheerders (DNB’s). In Vlaanderen is dat Fluvius (dat ontstaan is uit de fusie van Eandis en Infrax), in Brussel Sibelga en in Wallonië Ores en Resa. Zij kunnen op die manier de verbruikspieken beter in kaart brengen. Maar dat is niet alles. De DNB’s op hun beurt geven die gegevens weer door aan de energieleveranciers, zodat zij hun facturen kunnen opstellen. En die gegevens zijn voortaan dan ook veel nauwkeuriger en preciezer dan vroeger. Die fase is momenteel nog niet operationeel, maar op termijn is het de bedoeling dat dit gebeurt via een gecentraliseerd platform: Atrias (nog in opbouw).

De enige zekerheid die we momenteel hebben, is dat er in de toekomst, zodra de gegevensoverdrachtsfunctie geactiveerd is, geen meteropnemers meer aan huis moeten komen om je verbruik op te tekenen. Ook de facturatie wordt bijgevolg een stuk nauwkeuriger.

2. Wat zijn de verschillen tussen een slimme meter en een elektromechanische meter?

elektromechanische elektriciteitsmeter

Er zijn 3 grote verschillen:

> De verbruiksgegevens worden weergegeven op een klein lcd-scherm. Gedaan dus met dat cirkeltje dat ronddraait en cijfertjes die verspringen.

> De communicatiemodules zijn in de meter zelf ingewerkt. De gegevens worden doorgestuurd via het elektriciteitsnet (dit is de zogenaamde PLC of powerlinecommunicationtechnologie), via radiogolven (bijvoorbeeld via de LTE-M-technologie, een 4G-norm voor geconnecteerde objecten) of via de vaste telefoon of kabel (minder courant). Wifi is dus niet nodig.

> De slimme meter kan ook opdrachten van de DNB’s ontvangen. Dat maakt een hele reeks afstandsbediende functies mogelijk: het afsluiten of openzetten van de stroomvoorziening (bijvoorbeeld wanneer een huurder vertrekt of een nieuwe huurder in een woning intrekt), het verhogen van het vermogen (wanneer een woning veel elektrische toestellen telt), het wisselen tussen tarieven (enkelvoudig of dubbel tarief), het opleggen van een verbruikslimiet (bijvoorbeeld wanneer een gezin een betalingsachterstand heeft en een budgetmeter heeft gekregen), enzovoort.

3. Wie krijgt een slimme meter?

De EU heeft gesteld dat de slimme meter moet worden ingevoerd in functie van de kosten-batenverhouding die ieder land afzonderlijk voor zichzelf moet analyseren. In België ligt de bevoegdheid hiervoor bij de gewesten. Zij organiseerden dus verschillende proefprojecten: in Vlaanderen bij 55 000 gezinnen, in Wallonië bij 2500 gezinnen en in Brussel bij 5000 gezinnen. Er werden daarnaast ook studies uitgevoerd. De resultaten daarvan waren niet altijd even positief. Maar uiteindelijk zullen toch alle particulieren op termijn een slimme meter krijgen. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken!

80% van de woningen moet tegen 2030-2040 zijn uitgerust met een slimme meter

De deadlines voor de invoering van de slimme meter in privéwoningen zijn langer dan wat Europa voorstelde: in plaats van dat tegen 2020 80% van de woningen ermee uitgerust zal zijn, ligt de streefdatum eerder op 2030-2040, maar Wallonië en Brussel stelden nog geen precieze planning op (in Vlaanderen werd het invoeringsproces wel al opgestart, zie verder). Ook zal de invoering ‘per klantsegment’ verlopen. Op die twee punten kozen Vlaanderen, Wallonië en Brussel elk voor hun eigen modaliteiten.

4. Hoe verloopt de plaatsing van de meters in Vlaanderen?

Het invoeringsproces is op 1 juli 2019 van start gegaan en betreft zowel elektriciteit als gas. De eerste klanten die een nieuwe meter krijgen, zijn klanten die gaan bouwen, eigenaars van zonnepanelen en klanten met een budgetmeter. De plaatsing bij de rest van de bevolking hangt af van de planning van Fluvius.

Het wordt vaak gevraagd : wanneer krijg ik een digitale meter. Klanten kunnen op de website van Fluvius opzoeken wanneer zij een nieuwe meter zullen krijgen. Wie dat wenst, kan een eerdere installatie aanvragen, maar dat is dan niet gratis. Hier hangt de deadline af van het werkschema van de technici. Het is de bedoeling dat tegen eind 2022 in eerste instantie 1,8 miljoen nieuwe meters zijn geplaatst.

5. Hoe zit het met de slimme meters in Brussel?

In 2017 werd een proefproject georganiseerd, maar enkel voor elektriciteit. Gas was daar niet bij inbegrepen. Bovendien was ook de communicatiefunctie van de slimme elektriciteitsmeters niet geactiveerd. Er was daarvoor immers nog geen wettelijk kader; dat kwam er pas in de zomer van 2018. Het wettelijke kader voorziet dat ‘smart meters’ verplicht zijn in volgende gevallen: bij nieuwe aansluitingen, grote renovatiewerken, wanneer de oude meter aan vervanging toe is of wanneer er zonnepanelen worden geplaatst. Bij de invoering ligt de prioriteit bij volgende ‘nichecategorieën’: klanten met een elektrische auto, klanten die veel elektriciteit verbruiken (meer dan 6000 kWh per jaar), klanten met een thuisbatterij of een warmtepomp en klanten die er specifiek om vragen.

6. Hoe verloopt de plaatsing van de meters in Wallonië?

Het proces verloopt in 2 fasen. Uiterlijk op 1 januari 2023 wordt bij volgende klanten systematisch een slimme meter geplaatst en geactiveerd: klanten met een budgetmeter, klanten bij wie de meter moet worden vervangen, in nieuwbouwwoningen en klanten die erom vragen. Daarna komt de focus te liggen op grote energieverbruikers (meer dan 6000 kWh elektriciteitsverbruik per jaar), op eigenaars van zonnepanelen (meer dan 5 kWe vermogen) en ten slotte op beheerders van openbare laadpalen voor elektrische auto’s. Voor die drie laatste categorieën is het streefdoel dat 80% tegen 2029 beschikt over een slimme meter. Ores en RESA starten met de invoering tegen juli 2020, maar wel uitsluitend voor elektriciteit.

7. Kan je een slimme meter weigeren?

Niet iedereen is even overtuigd van de slimme meter. Een greep uit de bezwaren: kosten, elektromagnetische straling, gegevensgebruik, gevaar op hacken, korte levensduur, … Maar de slimme meter weigeren kan in Vlaanderen en Wallonië niet. Zowel het Vlaamse besluit van 28 juni 2018 als het Waalse van 18 juli 2018 zijn daarin erg duidelijk: “Niemand kan zich verzetten tegen de plaatsing van een slimme meter of vragen om die te verwijderen.” Er zijn echter wel afwijkingen mogelijk voor mensen met elektrohypersensitiviteit (precieze regels moeten nog worden vastgelegd) in Wallonië. In Brussel bevat de ordonnantie van 20 juli 2018 een soortgelijke zin: “[…] niemand kan de installatie of het onderhoud van een slimme meter weigeren. Zodra een meter is geïnstalleerd, kan niemand vragen dat deze wordt verwijderd.” De consument kan echter wel kiezen of hij toestemming geeft voor de activering van de communicatiefunctie en dus of zijn gegevens al dan niet mogen worden doorgegeven.

8. Wat is de kostprijs van een digitale meter?

De slimme meter heeft een prijskaartje. De opstartinvestering wordt gedragen door de netwerkbeheerders. Zij rekenen die kosten door aan de netwerkgebruikers via hun aansluitings- en huurkosten. Op de factuur staan die onder ‘Tarieven voor het gebruik van het net’. Je kunt dus niet voor je slimme meter betalen met ecocheques.

De DNB’s gaan er prat op dat de prijzen in de buurt zullen liggen van die van een klassieke meter. Er wordt enkel een klein supplement gevraagd. In Vlaanderen schat Fluvius dat op 15 €/jaar voor elektriciteit en op 12 €/jaar voor gas (voor een gezin met een gemiddeld verbruik). Beide andere gewesten gaven nog geen schatting op. In Wallonië preciseert Ores dat het huurtarief wordt bepaald door de regulator, CWaPE. Klanten die uitdrukkelijk om een slimme meter vragen (die mogelijkheid bestaat al in Vlaanderen, binnenkort ook in Wallonië, maar niet in Brussel), moeten betalen voor de plaatsing. In Vlaanderen kost dat 226 € excl. btw, meterkast niet inbegrepen.

9. Houdt de slimme meter risico’s in voor de rendabiliteit van zonnepanelen?

zonnepanelen

Betekent de komst van de slimme meter het einde van het rendement van je zonnepanelen? Voorlopig profiteren eigenaars van zonnepanelen nog van de voordelen van een ‘terugdraaiende teller’. Dat is een compensatiemechanisme waarmee ze in veel gevallen op het einde van het jaar een nulfactuur ontvangen en dus niet moeten betalen voor het gebruik van het net. Dat mechanisme werd ingevoerd toen zonnepanelen nog extreem duur waren. Daarna werd het uitgevlakt door het zogenaamde ‘prosumententarief’.

Dat werd in Vlaanderen in juli 2015 ingevoerd. In januari 2020 volgt Wallonië. Brussel doet er niet aan mee. De slimme meter registreert afzonderlijk de hoeveelheden elektriciteit die uit het net worden gehaald en de hoeveelheden die erin worden geïnjecteerd. Technisch gezien is de meter neutraal. Hij maakt het mogelijk om de compensatie wel of niet toe te kennen: door te laten betalen voor de hoeveelheden die uit het net worden gehaald na aftrek van de geïnjecteerde hoeveelheden enerzijds of door te laten betalen voor de brutohoeveelheden die uit het net worden gehaald. Beide opties hangen af van de politiek.

In Vlaanderen heeft wie zijn installaties voor 2021 in gebruik nam, de keuze: 15 jaar lang genieten van de compensatie met prosumententarief (hiertegen ging de toezichthoudende autoriteit VREG wel in beroep) of een tarief aanvaarden op basis van de brutoafname. Let op: als je vandaag nog zonnepanelen laat installeren, is de keuze die je nu maakt, definitief, achteraf kun je er niet op terugkomen. Vanaf 2021 is de compensatie met prosumententarief voor nieuwe installaties niet meer mogelijk.

Ook in Wallonië zijn er vanaf 2020 2 systemen: compensatie met prosumententarief voor eigenaars met een klassieke meter en facturering op basis van de brutoafnames voor wie een slimme meter krijgt. In Brussel wordt de compensatie op 1 januari 2020 afgeschaft. Ook hier wordt dan gefactureerd op basis van de brutoafnames.

10. Is de slimme meter compatibel met boxx?

De slimme meter is in staat om de verbruiksgegevens rechtstreeks aan de consument te bezorgen. Hij is uitgerust met een standaard aansluitingspoort, de zogenaamde poort P1. Je kunt er een smartphone, tablet of laptop op aansluiten. Installeer je dan ook nog de juiste software of een app, dan kun je je verbruik opvolgen. Dat kost zo’n twintig euro.

Bij ENGIE is de slimme thermostaat boxx compatibel met de slimme meter. boxx verzamelt onder andere alle verbruiksgegevens en geeft ze vervolgens op een overzichtelijke manier weer. Op de oude meters waren het sensoren die telden hoe vaak de draaischijf ronddraaide (bij elektriciteitsmeters) en welke cijfers er op de teller verschenen (bij gasmeters). De nieuwe meters geven heel eenvoudig digitale gegevens weer. Wanneer de netwerkbeheerder de slimme meter bij je thuis komt installeren, verbindt hij die via de standaard aansluitingspoort P1 meteen met je boxx.

Facebook Comments