De afgelopen jaren stonden zorginstellingen onder grote druk om hun patiënten en hun personeel te voorzien van de laatste technologie, het hoogste comfort en veiligheid, en dat alles met een steeds kleiner wordend budget.

Aangezien hun apparatuur veel energie verbruikt, is het voor deze instellingen cruciaal om hun energieverbruik te beheersen. Volgens een recente studie van Belfius* wordt het energieverbruik van grote nationale en regionale ziekenhuizen (brandstof en elektriciteit) geschat op ongeveer 4,5% van al hun aankopen en 1,1% van hun omzet. Bovendien zijn verlichting en verwarming in een middelgroot ziekenhuis goed voor bijna 65% van de energierekening. Deze cijfers zijn des te verrassender als we ze vergelijken met de winstmarges in de sector, die minder dan 1% van de omzet vertegenwoordigen.

Het energieverbruik van grote nationale en regionale ziekenhuizen (brandstof en elektriciteit) wordt geschat op ongeveer 4,5% van al hun aankopen en 1,1% van hun omzet

De beheerders van zorginstellingen moeten dan ook constant nieuwe pistes verkennen om hun energiekosten te verlagen en tegelijkertijd meer innovatieve zorg te bieden.

Audit als startpunt

Het is nuttig om te starten met een energieaudit van het gebouw, de faciliteiten, de productie en het energieverbruik. Zo hebben zorginstellingen alle troeven in handen om de meest geschikte energie-efficiënte oplossingen te kiezen en die in actieplannen te gieten. Elk element wordt zorgvuldig geanalyseerd om beheerders op maat gemaakte energiebesparende maatregelen aan te reiken: keuze tussen verschillende technologieën van energieproductie, beheer en onderhoud van installaties, prestaties van installaties en renovatie van het gebouw.

Renovatie van gebouwen

De Europese regelgeving voor de renovatie van bestaande gebouwen is zeer streng. De EBPD-richtlijn (2010/31 /EU) definieert de minimumvereisten voor grote renovaties (gebouwen, componenten en systemen).

Het spreekt vanzelf dat gezondheidsinstellingen niet aan deze regels ontsnappen. Gelukkig kunnen subsidieprogramma’s genieten om aan de regelgeving te voldoen.

Ventilatie

Een goede luchtkwaliteit is essentieel voor het comfort van de patiënten in de kamers en de onderzoeksruimtes van de gezondheidsinstellingen. Een goede ventilatie speelt hierin een cruciale rol. De meeste facility managers weten dat elementaire gecontroleerde ventilatie de enige effectieve manier is om tot gezonde binnenlucht te komen.

Het verzekeren van overdruk in steriele eenheden is ook erg belangrijk in zorginstellingen: dat voorkomt dat virussen en microben de operatiekamer binnendringen.

Warmtekrachtkoppeling

Met warmtekrachtkoppeling kunt u op een duurzame manier energie produceren. Deze technologie garandeert de productie van zowel warmte als elektriciteit en dat uit één enkele energiebron. Dat maakt het dan ook zeer voordelig: een WKK heeft een hogere efficiëntie in vergelijking met een situatie waarbij apart warmte en elektriciteit moet worden  geproduceerd. Daarom kiezen gezondheidsinstellingen, die over het algemeen een hoge vraag naar elektriciteit, warmte en koude hebben, dikwijls voor WKK.

Zonnepanelen

Het is niet ongebruikelijk om zonnepanelen op het dak van gebouwen of op de carports van gezondheidsfaciliteiten te zien. Naast de zeer positieve prestaties en de energiebesparing die ze bieden, kunnen zonnepanelen bijdragen aan de bevoorradingszekerheid.

Sommige aanbieders bieden een derde-investeerdersmogelijkheid aan, een formule waarbij de aanbieder instaat voor financiering, installatie en onderhoud van de zonnepanelen.

Wind

Wanneer de gemiddelde windsnelheid en de grootte van de locatie het toelaten, kunnen gezondheidsinstellingen met windturbines dag en nacht lokale energie produceren.

Het Vlaamse Gewest en het Waalse Gewest ondersteunen deze technologie met aantrekkelijke subsidies.

Elektrische voertuigen

Er duiken steeds meer laadstations op in parkeergarages van ziekenhuizen. De reden? Elektrische auto’s raken steeds meer ingeburgerd. Vandaag zijn er al meer dan 10 000 elektrische voertuigen in omloop, een aantal dat alleen maar zal groeien. Om deze voertuigen vol te tanken volgen ze een ander model dan dat van conventionele brandstoffen: 90% van de oplaadsessies vindt thuis en op het werk plaats. Voertuigen staan hier stil en hebben tijd om te laden. Een opportuniteit voor artsen, personeelsleden en natuurlijk bezoekers dus om tijdens hun aanwezigheid op de zorginstelling hun voertuigen op te laden en zo bij te dragen tot de transitie naar duurzamer transport en betere luchtkwaliteit.

Merk op dat de combinatie met lokale productie (zonnepanelen of carports) ook enkele kansen biedt. Een teveel aan zonne-energie kan worden opgeslagen in de elektrische wagens.

Energieprestatiecontracten

Veel zorginstellingen kiezen voor een energieprestatiecontract (EPC). Waarom? Een EPC garandeert op lange termijn een vermindering van het energieverbruik. Met andere woorden, door dit contract wordt de zorginstelling beschermd door resultaatsgarantie dankzij een bonus-malusprincipe. Tot het einde van het contract wordt het onderhoud van de installaties uitgevoerd. Het budget van de zorginstelling blijft onder controle doordat de investeringen worden gedekt door de besparingen.

Meten is weten

Nieuwe technologieën stellen zorginstellingen in staat om te kiezen voor reactieve en proactieve benaderingen. Dankzij monitoringtools is het nu mogelijk om de verbruiksgegevens van de verschillende installaties via hetzelfde scherm te bekijken, op de hoogte te worden gehouden en zelfs te anticiperen op mogelijke problemen.

Conclusie

Werken in zorginstellingen zijn altijd bijzonder omdat ze worden uitgevoerd in gebouwen die dag en nacht worden bevolkt door patiënten die vaak (zeer) kwetsbaar zijn. Ze vereisen een vlekkeloze organisatie, een strikt intern beleid en een goed gekozen materiaalkeuze en coating.

Een ‘groene’ zorginstelling worden is niet eenvoudig, maar essentieel voor de toekomst van de sector.

* Belfius, Gebouwen energie-efficiënt maken: een noodzaak en een opportuniteit voor de lokale besturen, januari 2018: https://www.belfius.be/common/NL/multimedia/MMDownloadableFile/PublicSocial/Themes/energy_efficiency/thema_analyse_Long.pdf

Facebook Comments